Nghiên cứu sinh Bùi Đỗ Vân bảo vệ luận án tiến sĩ
NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
Đề tài luận án: Nghiên cứu tác động của bất định chính sách đến tránh thuế doanh nghiệp
Ngành đào tạo: Tài chính - Ngân hàng Mã ngành: 9340201
Nghiên cứu sinh: Bùi Đỗ Vân
Người hướng dẫn: PGS.TS. Phan Hữu Nghị
Cơ sở đào tạo: Đại học Kinh tế Quốc dân
Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận
Luận án đóng góp về mặt lý luận theo ba hướng.
Thứ nhất, luận án vận dụng đồng thời lý thuyết lý thuyết động cơ phòng ngừa (Keynes, 1936), lý thuyết quyền chọn thực (Dixit & Pindyck, 1994) và lý thuyết đại diện (Jensen & Meckling, 1976) để xây dựng khung phân tích đa cơ chế, giải thích được tính hai chiều trong tác động của bất định chính sách đến hành vi tránh thuế.
Thứ hai, luận án hệ thống hóa bốn cơ chế truyền dẫn tác động của bất định chính sách đến hành vi tránh thuế và các điều kiện truyền tải tương ứng về tuân thủ pháp lý, quản trị - giám sát, chi phí – lợi ích, quy định nội bộ.
Thứ ba, luận án áp dụng sai số chuẩn Driscoll-Kraay xử lý đồng thời ba khuyết tật dữ liệu bảng, nâng cao độ tin cậy của suy luận thống kê.
Những phát hiện, đề xuất mới rút ra được từ kết quả nghiên cứu, khảo sát của luận án
Thứ nhất, bất định chính sách kinh tế có tác động âm và có ý nghĩa thống kê lên hành vi tránh thuế dài hạn của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam - đo bằng Scale BTD - trong khi không tìm thấy tác động có ý nghĩa lên nghĩa vụ thuế tiền mặt ngắn hạn (Cash ETR). Phát hiện này cung cấp bằng chứng định lượng trực tiếp về mối quan hệ này trong bối cảnh Việt Nam. Thứ hai, sự phân hóa kết quả giữa hai thước đo xác nhận rằng bất định chính sách tác động có chọn lọc - chủ yếu lên các chiến lược kế toán - thuế mang tính cấu trúc dài hạn thông qua cơ chế quản trị và giám sát thị trường, không lan truyền đồng đều sang nghĩa vụ thuế tiền mặt ngắn hạn vốn chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố kỹ thuật. Thứ ba, các biến kiểm soát cho thấy tác động của bất định chính sách không đồng nhất giữa các nhóm doanh nghiệp - doanh nghiệp có khả năng sinh lời cao, tỷ trọng tài sản hữu hình lớn và hội nhập quốc tế sâu chịu tác động kiềm chế tránh thuế mạnh hơn do mức độ giám sát cao hơn.
Luận án đề xuất một số hàm ý chính sách. Đối với Chính phủ, cần nâng cao tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của chính sách kinh tế nhằm hạn chế động cơ tránh thuế rủi ro cao như thiết kế chính sách quản lý thuế cần có tính phân hóa theo đặc điểm doanh nghiệp, ưu tiên giám sát chặt các nhóm có khả năng sinh lời cao và mức độ hội nhập quốc tế lớn trong giai đoạn bất định gia tăng, triển khai đồng bộ Nghị quyết 107/2023/QH15, Nghị định 236/2025/NĐ-CP và Luật Quản lý thuế 2025 tạo ra cơ hội chính sách để thể chế hóa áp lực minh bạch thuế - kênh truyền dẫn chính được luận án xác định là cơ chế kiềm chế tránh thuế hiệu quả nhất trong điều kiện bất định chính sách cao tại Việt Nam. Đối với cơ quan thuế, cần chuyển sang quản lý thuế dựa trên rủi ro, tập trung vào doanh nghiệp có đòn bẩy cao, cấu trúc tài sản phức tạp và hoạt động xuyên biên giới. Đồng thời, doanh nghiệp cần tích hợp quản trị thuế vào quản trị rủi ro tổng thể và ưu tiên minh bạch tài chính để bảo đảm phát triển bền vững
-----------------------------------------------------------------------------
NEW CONTRIBUTIONS OF THE THESIS
Dissertation Title: Research on the impact of policy uncertainty on corporate tax avoidance.
Specialization: Finance - Banking Code: 9340201
Ph.D. candidate: Bui Do Van
Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Phan Huu Nghi
Institution: National Economics University
New Academic and Theoretical Contributions
This dissertation contributes theoretically in three ways.
1. Applies the theory of precautionary motive (Keynes, 1936), Real options approach to investment (Dixit & Pindyck, 1994), and agency theory (Jensen & Meckling, 1976) to construct a multi-mechanism analytical framework, explaining the two-way nature of the impact of policy uncertainty on corporate tax avoidance.
2. Systematizes four transmission mechanisms of the impact of policy uncertainty on corporate tax avoidance and their conditions regarding legal compliance, governance-supervision, cost-benefit, and internal regulations.
3. Applies the Driscoll-Kraay standard error to simultaneously address three panel data defects, enhancing the reliability of statistical inference.
Key Findings and New Proposals from the Dissertation
1. Statistical negative impact on long-term tax avoidance of Vietnam listed companies (measured by scaled BTD), while no significant impact was found on short-term cash tax (Cash ETR). This provides direct quantitative evidence of this relationship in the Vietnamese context. Divergence between two measures confirms that policy uncertainty has a selective impact-primarily on long-term structural accounting and tax strategies through market governance and supervision mechanisms - and does not spread evenly to short-term cash tax obligations, which are heavily influenced by technical factors. Control variables show that policy uncertainty impacts are not uniform across high-profit companies with a large proportion of tangible assets and deep international integration experience stronger restraining effects on tax avoidance due to higher levels of supervision.
2. Proposes several policy implications. For the Government: enhance the stability, transparency, and predictability of economic policies to limit incentives for high-risk tax avoidance. This includes designing tax management policies with differentiated according to business characteristics, prioritizing close monitoring of highly profitable groups with high levels of international integration during periods of increasing uncertainty, and implementing Resolution 107/2023/QH15, Decree 236/2025/ND-CP, and the 2025 Tax Management Law, coordinated manner to create policy opportunities to institutionalize pressure for tax transparency. For tax authorities: shift to risk-based tax management, focusing on businesses with high leverage, complex asset structures, and cross-border operations. For businesses: integrate tax governance into overall risk management and prioritize financial transparency to ensure sustainable development.
